تبليغاتX
گزارش آنلاین

گزارش آنلاین

کارگاه مجازی روزنامه نگاری

گام دوم: عناصر خبری

فرض کنید برای اولین بار به عنوان یک خبرنگار به یک کنفرانس مطبوعاتی برای تهیه خبر اعزام شده اید. سخنرانی کم کم دارد شروع می شود و شما می خواهید اطلاعات را جمع آوری کنید. اما واقعا گیج می شوید که چه چیزی را حالا باید بنویسید. پاسخ به این سوال را باید در "عناصر خبری" جستجو کرد. عناصر خبری ، پرسش هایی هستند که خبرنگار با پاسخ دادن به آنها خبر خود را کامل می کند و به این ترتیب ، هیچ جای سوالی برای مخاطب یا خواننده در مورد خبر باقی نمی ماند. شما در هر خبری که می نویسید باید به ۶ پرسش اساسی یا همان ۶ عنصر خبری پاسخ دهید:
چه (what) ، که (who) ، کی (when) ، کجا (where) ، چرا (why) و چگونه (how).
مثال:
چه؟ : سومین همایش ملی مبارزه با مواد مخدر صنعتی برگزار شد.
کی؟: صبح دیروز
کجا؟ : در تالار حافظ
چرا؟ : به منظور بررسی راهکارهای پیشگیری از گسترش انواع جدید مواد مخدر
چگونه: این همایش با ارائه و بررسی مقالات جمعی از دانشجویان دانشگاه شیراز و همچنین جلسه پرسش و پاسخ جوانان درباره مواد مخدر جدید همراه بود.
که؟ : سردار مویدی فرمانده نیروی انتظامی استان فارس در این همایش سخنرانی کرد.
پس خبر ما به این شکل نوشته می شود: 

با حضور جمعی از دانشجویان و مسئولان ؛
سومین همایش مبارزه با مواد مخدر صنعتی برگزار شد
سومین همایش استانی مبارزه با مواد مخدر صنعتی صبح دیروز در تالار حافظ برگزار شد.
در این همایش جمعی از دانشجویان دانشگاه شیراز ، به ارائه و بررسی مقالاتی در مورد انواع جدید مواد مخدر پرداختند.
همچنین در ادامه مراسم به منظور بررسی راهکارهای پیشگیری از گسترش انواع مواد مخدر جدید ، جلسه ای با پرسش و پاسخ جوانان درباره مواد مخدر جدید برگزار شد.
گفتنی است در قسمت پایانی همایش نیز ، سردار مویدی فرمانده نیروی انتظامی استان فارس به سخنرانی در این باره پرداخت. 

البته این خبر ، زیاد خبر جالبی نمی تواند باشد. چون مطلب جالبی برای خواننده ندارد. اما حالا این خبر را بخوانید:

فرمانده نیروی انتظامی استان فارس هشدار داد؛ 
آدامس های هروئین دار به فروش می رسند  
برخی از قاچاقچیان مواد مخدر ، اخیرا از آدامس برای جاسازی هروئین و فروش آن استفاده کرده اند.
فرمانده نیروی انتظامی استان فارس با اعلام این خبر هشدار داد: «شهروندان بایستی در خریدهای روزانه خود بیشتر دقت کنند ، چون عده ای از افراد سودجو با جاسازی هروئین در کالبد آدامس سعی در توزیع بیشتر مواد مخدر دارند.»
سردار مویدی صبح روز گذشته افزود: «در تحقیقات اخیر نیروی انتظامی ، تا کنون بیش از 20 کیلو جعبه آدامس با جاسازی مواد مخدر کشف و ضبط شده است ، با این وجود آدامس های خطرناک هروئین دار هنوز هم در بعضی مغازه ها به فروش می رسند.»
وی که در سومین همایش استانی مبارزه با مواد مخدر صنعتی سخن می گفت در پایان تاکید کرد که شهروندان از هر مارک آدامسی استفاده نکنند و ابتدا نسبت به تقلبی نبودن آن مطمئن شوند.
در ادامه این همایش که در تالار حافظ به منظور بررسی راهکارهای پیشگیری از گسترش مواد مخدر جدید برگزار شده بود ، جمعی از دانشجویان دانشگاه شیراز نیز به ارائه و بررسی مقالات خود در این زمینه پرداختند.
گفتنی است این همایش با برگزاری جلسه پرسش و پاسخ جوانان درباره مواد مخدر جدید نیز همراه بود. ***
حرفی نیست که مسلما خبر دوم جذاب تر است و خیلی راحت می تواند مخاطب را به خودش جذب کند. این خبر دارای دو ارزش مهم است: اول استثنا و شگفتی (جاسازی هروئین در بدنه آدامس!) و دوم دربرگیری. ( خیلی از شهروندان هر روز از فروشگاه ها آدامس دریافت می کنند ، بنابراین هر کدام از آنها می تواند در معرض این آدامس های مسموم قرار بگیرد.)
در واقع ، در خبر دوم به پرسش های بیشتری پاسخ داده شده است ، و ارزش های خبر نیز در پاسخ به همین پرسش ها پیدا شدند.
گاهی ممکن است در یک خبر ، به یک پرسش(عنصر خبری) چند بار پاسخ داده شده باشد ، بنابراین خبرنگاری موفق تر است که بتواند پاسخ های بیشتری برای این پرسش ها پیدا کند. مثلا در خبر دوم ، 2 پاسخ به عنصر «چه» وجود دارد:
1- آدامس های هروئین دار به فروش می رسند.
2- سومین همایش استانی مبارزه با مواد مخدر صنعتی برگزار شد.
این که بعد از جمع آوری اطلاعات ، چطور آنها را دسته بندی و خبر را تنظیم کنیم بحث مفصلی دارد که در پست بعد این ها را خواهم نوشت.



 

+ نوشته شده در  سه شنبه ششم اسفند 1387ساعت 17:31  توسط محمد نظیری  | 

مدیریت خبر ؛ نه تولید خبر


پیش نوشت: شاید موضوع این پست بر خلاف هدفی که اول کار داشتم ، به پست قبل ربطی نداشته باشد و به ترتیب نباشد ، اما به هر حال چون بحث جالبی بود که گفتم بد نیست برای خالی نبودن عریضه مورد بررسی بگذارم. منتظر نظرات شما هستم.
***
صاحبنظران معتقدند اینترنت انقلاب گسترده ای در عرصه ارتباطات جهانی ایجاد کرده است ، انقلابی که دامنه آن حتی به کشور ما نیز کم کم می رسد.  البته به جز اینترنت تلویزیون و رادیو و ماهواره هم هر یک به سهم خود نقشی در اطلاع رسانی سریع و به موقع ایفا می کنند ، اما نقش کلیدی اینترنت در این میان کاملا آشکار است.
در کشور ما هم ، خبرگزاری ها هر روز رو به گسترش هستند ، البته چهار خبرگزاری اصلی (ایرنا- ایسنا- فارس و مهر) تقریبا همه رویدادهای خبری ایران و جهان را گاهی با فاصله کمتر از یک ساعت بر روی خروجی های خود می فرستند.
وجود خبرگزاری های مختلف ، و پوشش همه اخبار بوسیله این خبرگزاری ها ، موجب شده است که اینترنت به عنوان یک منبع مهم مطالب روزنامه ها مطرح شود. تا جایی که بعضی از روزنامه ها دیگر زحمت اعزام خبرنگار به مثلا یک کنفرانس خبری را به خود نمی دهند. سردبیرها و دبیرسرویس ها ، خوب می دانند که خبر موردنظرشان ، به زودی در سایت خبرگزاری در دسترسشان قرار خواهد گرفت.
حال این سوال پیش می آید ، که با وجود منابع خبری که به سهولت در دسترس مخاطبان قرار دارند ، و هر خبری را در مدتی کوتاه به خوانندگان یا بینندگان خود می رسانند ، اصلا وجود روزنامه دیگر چه لزومی دارد؟ در دنیایی که اینترنت نقشی اساسی را در اطلاع رسانی ایفا می کند روزنامه ها چه نقشی می توانند داشته باشند؟ آیا مخاطبی که دیروز ، مثلا خبر پرتاب کفش یک خبرنگار به سمت رئیس جمهور آمریکا را ، از ماهواره شنیده است یا در سایت ها خوانده است ، رغبت می کند صبح روز بعد - یعنی وقتی که خبر دیگر تازگی خود را از دست داده و عملا سوخته- همان خبر را در صفحات روزنامه بخواند؟
اینجاست که بحث مدیریت اخبار پیش می آید.
مدیریت خبر به معنی جمع آوری ، تجزیه و تحلیل داده ها و اخبار است. در این مورد یک روزنامه نگار مثال جالبی می زد: خبر اولیه مثل گوشت یا سبزی یا مواد اولیه خام است ، که خبرگزاری ها در دسترس ما قرار می دهند ، و وظیفه ما این است که از این مواد خام یک غذای مناسب طبع مخاطب بپزیم.
بنابراین ، با کنار هم قرار دادن اخبار و تجزیه و تحلیل آنها ، می توانیم از سمت سخت خبر به نرم خبر حرکت کنیم ، و اطلاعات بیشتری را در اختیار خواننده قرار دهیم.
مثلا همین خبر پرتاب کفش خبرنگار عراقی به رئیس جمهور آمریکا را در نظر بگیرید. مخاطب چند ساعت بعد از وقوع این رویداد ، خبر آن را از رادیو شنیده یا به هر شکل از آن مطلع شده است.
حال ما می توانیم با یک search کوتاه در جست و جوگرها و خبرگزاری ها ، به اطلاعات خیلی بیشتری درباره مثلا زندگی منظرالزیدی و شخصیت او پی ببریم. این در حالی است که امروز ، هنوز هم بسیاری از روزنامه نگاران ، طریقه کاربرد صحیح اینترنت را در روزنامه نگاری درک نکرده اند و همان خبرهای خام را بدون کوچکترین تغییری کپی- پیست می کنند. علاوه بر این می توانیم با چند مقام مسئول که در دسترس داریم یا چند نفر مرتبط با حادثه گفتگو کنیم و اصلا با صاحبنظران سیاسی مصاحبه کرده و از دیدگاه های آنها هم استفاده کنیم.
آیا این خبرنگار وقتی که آن کار را انجام داده مست بوده؟ آیا قبلا سوءسابقه داشته؟ آیا ممکن است این یک اقدام برنامه ریزی شده بوده باشد؟
تمام اینها اطلاعاتی است که جمع آوری آنها البته مستلزم حوصله است ، اما وقتی ساعتی روی این کار وقت بگذاریم ، آن وقت است که می توانیم به یک جمع بندی برسیم و اطلاعات را مورد بررسی قرار دهیم. به این ترتیب ، مخاطب ما می تواند گزارشی درباره ی جزئیات واقعه پرتاب کفش به سمت رئیس جمهور آمریکا را به تفضیل بخواند.
فراموش نکنیم که مخاطب امروز نیازهای بیشتری دارد ، و دیگر به یک خبر ساده قناعت نمی کند. او در جستجوی اطلاعات و جزئیات بیشتر است. البته در جامعه ما ، هنوز فناوری های ارتباطی آنقدر رشد نکرده که خبر کاملا نقش خود را در روزنامه ها از دست بدهد. اخبار می توانند جای کوچکی را در ستون ها به خود اختصاص بدهند. اما با در نظر گرفتن همین نیاز مخاطبان در می یابیم که باید از خبر فاصله گرفت و به سمت "تحلیل" و "تفسیر" و "تشریح" اخبار پیش رفت. 
در کل ، باید گفت شاید خیلی از روزنامه های امروز ، 10 سال دیگر ، واقعا پاسخگوی مخاطبان خود نباشند. چرا که فناوری هر روز رو به پیش می رود و نقش روزنامه ها کمرنگ می گردد. پس از همین امروز سعی کنیم "مدیریت خبر" را تمرین کنیم.

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم بهمن 1387ساعت 22:48  توسط محمد نظیری  | 

گام اول: از رویداد تا خبر

هر روز صبح که روزمان را شروع می کنیم ، تا شب رویدادهای زیادی برای ما اتفاق می افتد. این یک مسئله طبیعی است و مربوط به همه ماست. ما صبح زود برای خرید نان از خانه خارج می شویم ، سر کارمان می رویم ، کتاب می خوانیم ، رانندگی می کنیم ، و خیلی کارهای دیگر ، هر کدام از این ها یک رویداد است. اما از منظر روزنامه نگاری که به این مسئله نگاه می کنیم ، این سوال برایمان پیش می آید ، که واقعا کدام یک از این رویدادها ، قابلیت منتشر شدن را دارند؟
این سوالی است که شاید برای خیلی از روزنامه نگاران تازه کار پیش بیاید ، اگرچه حتی همان روزنامه نگار تازه کار نیز می تواند این مسئله را با نگاهی کلی تشخیص بدهد ، که از میان این همه اتفاق ، کدام یک از آنها برای مخاطب جذاب تر است. با این وجود ، گاهی گزینه های ما برای انتخاب خیلی زیاد است و اینجور وقت هاست که واقعا با مشکل مواجه می شویم ، و نیاز به یکسری ملاک یا پارامتر ثابت برای انتخاب داریم. 
روزنامه نگاران ، ارزش های خبری را به عنوان ملاک "خبر شدن رویدادها" برگزیده اند. ارزش های خبری پارامترهایی هستند که به ما نشان می دهند واقعا یک رویداد، چقدر اهمیت دارد و می تواند خبر شود؟
این ارزش های هفت گانه عبارتند از: دربرگیری ، شهرت (حقیقی-حقوقی) ، برخورد (مثبت یا منفی)، استثنا و شگفتی ، فراوانی تعداد و مقدار ، مجاورت (معنوی و جغرافیایی) و تازگی.
در این باره ، دکتر نعیم بدیعی ، استاد روزنامه نگاری و ارتباطات ، به همراه دکتر وارد آمریکایی - که از نظریه پردازان مهم ارتباطی است- جدولی را طراحی کرده است که در آن ، شرایط مختلف خبرها ، با تعداد ارزش های متفاوت درج شده و به هر یک ، امتیازی داده شده است. این جدول ، به جدول وارد-بدیعی معروف شده است.
اما فرض کنید شما خبرنگار یک خبرگزاری هستید و باید سریعا یک خبر را در عرض چند دقیقه روی خروجی سایت بفرستید ، در یک چنین شرایطی آیا باز هم فرصت بررسی ارزش های هفتگانه را خواهید داشت؟
در پاسخ به این سوال باید چنین گفت که تازه کاران اگرچه در ابتدای کار ،ممکن است وقت خبر نوشتن هر بار فورمول این ارزش ها را دوباره در ذهن شان مرور و بررسی کنند تا بتوانند خبر بنویسند ، اما گزینش درست خبرها ، به تدریج امری درونی می شود. ـ همانطور که استفاده از گزاره هایی مثل "وی گفت"، "وی افزود" و ... برای ما تقریبا درونی شده است و ناخودآگاه در خبرهایمان از آنها استفاده می کنیم.ـ
بر این اساس ، خبر رویدادی است که با رویدادهای دیگر یک تفاوت عمده دارد ، و آن این است که خبر دارای یک یا چند ارزش خبری است. ـ به هر یک از این ارزش ها به طور جداگانه می توان پرداخت ، و در اینجا فقط به ذکر نام آنها بسنده می کنم ـ
یک مثال قدیمی در این مورد وجود دارد که می گوید: «اگر سگی انسانی را گاز بگیرد خبر نیست ، ولی اگر انسان سگی را گاز بگیرد ، این خبر است.»
 بنابراین ، ما به عنوان گزینشگرها ، یا همان دروازه بانان خبر (gate keepers) ، در میان هزاران رویدادی که روزانه اتفاق می افتد ، بر اساس این ارزش های خبری تصمیم می گیریم که کدام یک از این رویدادها باید به خبر تبدیل شوند.
به طور خلاصه باید گفت ، رویدادهای دنیای واقعی هر روز بنابر این ارزش های خبری ، به دنیای رسانه وارد می شوند. دکتر یونس شکرخواه _ روزنامه نگار و مدرس دانشگاه_ این رابطه ساده را در نموداری به این شکل توضیح می دهد: 
                     دنیای رسانه (media world)         ارزش های خبری       دنیای حقیقی (real world) 
                             خبر (news)                        «----------------          رویداد(event)
از خبر تعریف های متعددی شده است ، اما یک تعریف قدیمی می گوید: « خبر گزارشی عینی از واقعیت هاست که دارای یک یا چند ارزش خبری باشد.»
در این تعریف بر چند اصل مهم تاکید شده. اول این که خبر خود واقعیت نیست ، بلکه گزارشی از واقعیت است. به همین دلیل هم هست که هیچوقت ، خبری کل یک واقعیت را نمی تواند در خود جای بدهد. چون خبرنگار ما هرچقدر هم بی طرف باشد ، باز بخشی از واقعیت را که خودش می بیند انعکاس می دهد ، و این امری طبیعی است. چون همانطور که گفتیم خبر خود واقعیت نیست.
نکته دوم عینی بودن خبر است ، یعنی دقیقا آن چیزی که اتفاق افتاده است ، نه کمتر و نه بیشتر.
سومین اصل بر واقعی بودن خبر ما تاکید دارد ، ما نمی توانیم خبر کذب منتشر کنیم.
و البته نکته آخر که شاید از همه مهم تر هم باشد ، وجود ارزش های خبری است ، که قبلا هم توضیح دادم.
اما این خبر را چطور باید تهیه کنیم؟ چطور بنویسیم؟ چه سبک هایی برای نوشتن خبر وجود دارد؟ اینها همه سوالاتی است که در پست های بعدی بیشتر درباره ی آنها خواهم نوشت.

+ نوشته شده در  یکشنبه سیزدهم بهمن 1387ساعت 0:14  توسط محمد نظیری  | 

چرا این وبلاگ راه اندازی شد؟

این وبلاگ را ابتدا فقط برای انتقال و دست به دست کردن بعضی مطالب راه انداخته بودم. اما زیاد نگذشت که وسوسه شدم از این فضای مجازی برای مطرح کردن مباحث ارتباطات و روزنامه نگاری به صورت تخصصی استفاده کنم.
روزنامه نگاری و ارتباطات ، مبحثی است که برای هر کس جالب نباشد ، حداقل برای آنهایی که اندکی مطالعه هم در این باره داشته اند جذاب و کشنده است . شیرینی این مباحث وسوسه ام کرد که حتی اگر اندوخته علمی اندکی هم داشته باشم، این اندوخته ها را نوشته و در معرض دید و بحث و نظر قرار دهم. به هر حال نظرات شما مطمئنا سازنده خواهد بود.

+ نوشته شده در  شنبه دوازدهم بهمن 1387ساعت 17:36  توسط محمد نظیری  |